Arriaga Antzokiak eta Euskadiko Orkestrak Calixto Bieitok zuzendutako Rudi Stephanen 'Die ersten Menschen' operaren Estatuko estreinaldia egingo dute

Arriaga   Antzokia   opera-eszenaren   epizentroan kokatzen da  berriz ere,  Die ersten Menschen (Lehen gizakiak)  operaren  Estatu mailako estreinaldiarekin: Rudi Stephan konpositore alemaniarraren opera bat da, Otto Borngräber-en libretoa duen konposizio bikain bat, zeinetan lehen familia biblikoaren istorioa, sexu-bulkadaren eta bizitza espiritualaren artekoa, kontatzen baitu. Horrez gain, Arriaga Antzokiak, Euskadiko Orkestrarekin lankidetzan, bere gain hartu du ikuskizun liriko handi honen produkzio exekutiboa; jatorrizko produkzioa Amsterdamgo Dutch National Operak egin zuen, 2021ean.

Calixto Bieito arduratu da Die ersten Menschen operaren zuzendaritza eszenikoaz eta arlo musikala Robert Treviñok zuzentzen du, 82 musikarik osatutako Euskadiko Orkestra  bere batutaz gidatuz. Ahots-interpretazioa  nazioarteko  lehen  mailako  lau abeslarik egingo dute, zeinak ohikoak baitira munduko agertoki onenetan: Annette Dasch, Daniel Schmutzhard, Simon Neal eta John Daszak dira. Annette Dasch abeslari alemaniarra da jatorrizko ekoizpenean parte hartu zuen bakarra. Daniel Schmutzhard austriarrak eta Simon Neal eta John Daszak britainiarrek apirilaren 18an eta 20an Arriaga Antzokian eskainiko diren emanaldietan interpretatuko dituzte lehen aldiz Rudi Stephanek 1909 eta 1914 bitartean konposatutako pieza honen barruan dituzten rolak: zalantzarik gabe, erronka musikal handia da, oso exijentea, bai ahots bakarlarientzat, bai orkestrarentzat.

Aipatzekoa da, gainera, Euskadiko Orkestrak ikuskizun honetan duen egitekoa musikaren interpretazioaz harago doala. Orkestra eszenatokian bertan agertzen da, Die ersten Menschenen sinbologian txertatuta, eszenan marrazten den paradisu bibliko horren parte gisa, non Adam, Eva, Kain eta Abelek osatutako lehen familia biblikoa ikusi ahalko dugun. Zehazki, orkestra unibertso bihurtzen da eta musikari bakoitzak kosmoseko izar bat irudikatzen du.

Aipatzekoa da, halaber, musikaren eta muntaiaren beraren konplexutasuna direla eta, Robert Treviñoren batuta nagusiaz gain (hau abeslarien atzean egongo da), orkestran bigarren zuzendari laguntzaile baten parte-hartzea izango dugula, Roberto Baltar-ena, hain zuzen, zeina abeslarien sarrera musikalez bakarrik arduratuko baita.

Indar handiko eszenografia eta bideoak

Istorio  horren  konfigurazioa,  eszenan  gauzatzeari  dagokionez,  konplexua  da  eta Arriaga Antzokiak agertokiko espazioa bera egokitu behar izan du. Eszenografia Rebecca Ringstek sortu du, Calixto Bieitorekin lan egin ohi duen eszenografo ospetsuak, eta oso zeregin garrantzitsua izango du  Die ersten  Menschen operan. Eszenatokiaren hainbat metro besaulki patioan sartzen dira, ekintza integratu ahal izateko,   patioaren   eserleku   kopurua   murriztuz.   Izan   ere,   Arriaga   Antzokiaren berezitasun  teknikoak  direla  eta,  ikusleek  askoz  hurbilagotik  jasoko  dute eszenatokiaren   gainean   gertatzen   dena,   Holandako   jatorrizko   ekoizpenarekin alderatuta, eta horrek mesede egingo dio interpretatzen den istorio bizi eta zapaltzaileari.

Aipamen berezi bat merezi du halaber Sarah Derendinger ikus-entzunezko sortzailearen ekarpenak. Ohiko kidea da Bieitoren  lantaldeetan, eta  artistikoki oso txundigarriak diren bideoak grabatu ditu, edertasun estetiko handikoak, eszenaratzeari indar bisual handia emanez. Horrez gain, zuzeneko bideosormen-lan bat ere diseinatu du, eszenatokiaren gainean gertatzen diren ekintzak grabatzen dituzten bi kamerarirekin,  eta  zuzenean  grabatu  eta  proiektatzen  duen  kamera  finko  zenital batekin.

Sortzaileen taldean daude, halaber, ikuskizuneko jantzien diseinatzaile Ingo Krügler eta argiztapenaren diseinuaz arduratu den Michael Bauer.

Pieza honi buruz

Die ersten Menschen paisaia primitibo zabal batean gauzatzen da. Bertan, Lurreko lehen familiak ezin du elkarren arteko borroka saihestu. Eva Adamengandik urrun sentitzen da, eta faltan botatzen ditu gaztetako urteak. Kain eta Abel semeek ikuspuntu oso desberdinak dituzte bizitzari buruz. Kain naturatik gertu sentitzen da eta sexu- desioz beteta dago; Abel, berriz, erlijio-sinesmenen arabera bizi da eta seme perfektuaren rola betetzen du. Kainek amarengan ikusten du bilatzen aritu den emakumearen arketipoa, eta jeloskor dago amak Abelekiko duen maitasunaz. Bekaizkeriak eraginda, anaia hilko du. Bakarrik gelditzean, gizateriari zer datorkion ulertuko dute Adamek eta Evak.

Lurreko lehen bi gizakiak elkarrekin maiteminduta zeuden. Hirugarren gizonak laugarrena hil egin zuen. Die ersten Menschenek gizateriaren historia kontatzen du Bibliako lehen familian oinarrituz: Adam, Eva, Kain eta Abel dira protagonistak.  Die ersten Menschenen, ikuspegi erabat ezberdinetik interpretatzen da Bibliako historia ezaguna. Otto Borngräber (1874-1916) alemaniar egileak «Erotisches Mysterium» (Misterio erotikoa) azpititulua jarri zion bere lan batean oinarrituta sortu zuen libretoari.